Trafik Kazalarında İlk Yardım

Trafik kazaları; karayolları üzerinde hareket halinde olan, bir ya da birden fazla, aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanan olay olarak tanımlanır.

Önceden planlanmayan, beklenmeyen ve bilinmeyen bir zamanda ortaya çıkan, can ve mal kaybı ile sonuçlanan bir olaydır. Kaçınılmaz gibi görünen bu olayda ihmallerin önlenmesi, korunma tedbirlerinin alınması, kaza sonrası uygun ilk yardımın yapılabilmesi ile yaşanılan acıların azaltılması elbette ki mümkündür.

Türkiye istatistiklerine baktığımızda rakamlar olayın ciddiyetini gözler önüne seriyor. 2015 yılı içinde;

  • Kaza sayısı                           : 1.313.359
  • Toplam ölü sayısı               : 7.530
  • Yaralı sayısı                         : 304.421
  • Kaza yeri ölü sayısı            : 3831
  • Kaza sonrası ölü sayısı      : 3699 (Trafik kazasında yaralanıp, kazanın sebep ve tesiri ile 30 gün içerisinde ölenleri ifade etmektedir.)

Kaza yeri ölü sayısı toplam ölümlerinin yaklaşık yarısı kadar. Bu durum ilk yardımın önemini de gözler önüne seriyor. Gönül ister ki herkes ilk yardım eğitimi alabilmiş olsun. Çünkü hastanın en kısa zamanda hastaneye yetiştirilmesinden ziyade olay yerindeki ilk müdahale çok çok önemli.

Türk Dil Kurumu sözlüğünde ilk yardım; “ Kaza, hastalık, yangın, deprem vb. tehlikeli ve ani durumlarda hastaya kesin tedavi öncesi, olay yerinde uygulanan ilk ve ivedi işlem, sıhhi imdat” olarak geçer.

İlk yardımın amacı, yaralının yaşamsal fonksiyonlarının hastaneye götürülene veya sağlık ekibi gelene kadar sürdürülmesine yardımcı olmak, yaralının durumunun kötüleşmesini engellemek ve iyileştirmeyi kolaylaştırmak olarak özetlenebilir.

Önemli bir nokta da yaralının dikkatli bir şekilde pozisyonlarının korunmasıdır. Eğer yararlı kaza yerinde açık bir tehlike altında değilse yaralıyı hiç kıpırdatmamak en iyi çaredir. Çevre koşulları tehlikeli ve zararlı ise (gaz kaçağı, yıkılmış elektrik direği vb) yaralı en kısa zamanda ve güvenli olarak bu ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Daha sonraki ilk yardım müdahaleleri mümkün olduğunca ilk yardım kursundan geçmiş deneyimli kişilerce yapılmalıdır.

Bir kazaya şahit olan kimsenin yapabileceği ilk ve en önemli yardım ambulansı çağırmak olmalıdır. Kaza durumunda bilinmesi gereken telefon numaraları arasında;

  • 112 Acil Ambulans
  • 155 Polis
  • 156 Jandarma
  • 110 İtfaiye
  • 114 Zehir Danışma Merkezi’nin numaraları yer alır.
  • Trafik kazası olduğunda öncelikli olarak tehlikeli yerleri belirlemek ve güvenli bir alan oluşturmak önemlidir.
  • Olası kazaların önleyebilmek için, kaza yeri diğer sürücülerin rahat bir şekilde görebileceği şekilde işaretlenmelidir.
  • Kazaya uğrayan aracın mümkünse motoru durdurulmalıdır.
  • Çevrede zehirlenme ya da patlama olmaması için varsa gaz tüpleri kapatılmalı ve kıvılcıma neden olabilecek araçlar kullanılmamalıdır.
  • Yardımcı olan kişinin kendi güvenliğini sağlayarak sakin bir şekilde kalabilmesi önemlidir. Böylece çevredekileri de organize edebilir.
  • Eğer kaza yerinde sağlık görevlisi varsa, onun talimatlarına uymak gerekir.
  • Yaralı kişinin ilk olarak bilinç ve solunum gibi hayati fonksiyonları kontrol edilebilir. Yaralının bilinci açıksa onu sakinleştirmek gerekir. Yaralının yaralarını görmemesini sağlamak da yerinde olur.
  • Kanama varsa, kanamayı durdurmaya çalışılmalıdır.
  • Birden fazla kazazede varsa, durumu ağır olanlar için belli bir öncelik sırası belirlenmelidir.
  • Yaralının vücut ısısını korumaya yönelik önlemler alınmalı, hastanın şoka girmesi önlenmelidir.
  • Sağlık ekipleri olay yerine gelene kadar, burayı terk etmemeli ve ekipler gelince kaza ve kazazede hakkında gelen ekipleri bilgilendirmek gerekir.

İsteriz ki kazaya maruz kalmayalım, ancak trafikle bu kadar içi içe olduğumuz günümüzde gün geçmiyor ki bir kaza haberi almayalım. En azından karşılaştığımız bir kaza anında sayılan bu önerileri yapabilirsek sağlık ekipleri gelene kadar etkili bir yardımımız olmuş olur… Umarız bu yazımız bir ilk yardım kursu almanıza vesile olur…

Dr. Fatmanur Eneç Can
Kaynaklar