Tatil Fırsattır

Karne heyecanının arkasından nihayet beklenen yaz tatili geldi. Yoğun ve tempolu bir okul sürecinden sonra dinlenmek, eğlenmek ve okul döneminde zaman ayıramadığımız ilgi alanlarımız için bir fırsat… Bu arada tatil anlayışımızı da gözden geçirmek gereklidir. Hem yaz tatilini dört gözle bekleyen öğrencilerimiz hem de ders çalışma konusunda çocuklarıyla cebelleşen ebeveynler tamamen rahata geçmemelidir. Tatil, bazılarının zannettiği gibi sınırsızlık ve gönlünce zaman geçirmek şeklinde anlaşılmamalıdır.

İnşirah Suresi 7. Ayet-i Kerime’de geçtiği gibi: “ O halde ( bir iş ve ibadeti bitirip) boş kaldığın zaman, hemen (başka bir işe/ibadete) koyul.” O zaman anlıyoruz ki tatili de planlamak gerekiyor. Tatil planımızda nelere yer vermeliyiz? Okul dönemine dönüp baktığımızda çok isteyip de yapamadığımız neler var? Bunlar bizim için ne kadar öncelikli? Yapmak ya da yapmamak bize ne kazandırır ne kaybettirir? Önem ve önceliklerimizi belirlemeliyiz.
Son zamanlarda yaz okulları çok gündemde. Elbette değerlendirilebilir. Fakat karar vermeden önce bir istişare sürecimiz olmalıdır. Okul döneminde belli bir tempoya alışan çocuklarımız ve gençlerimiz için ebeveynler, uzun yaz günlerini doldurma telaşına düşmektedir. Çocuklarını meşgul edemeyeceğini düşünenlerin yanı sıra mükemmeliyetçi olanlarımız da en az okul dönemi kadar yoğun bir yaz programı yapmaktadır. Biliyoruz ki kendi haline bırakmak ne kadar çocuğun gelişimi açısında kayıp oluyorsa, onun ilgi ve ihtiyaçlarını göz ardı ederek hazırlanan bir program da o kadar verimsiz olabiliyor.

“Bir ebeveyn olarak rolünüz, çocuklarınızı toplumda kendi yerlerini edinmeye hazırlamaktır. Yetişkin olmak demek, kendini mutlu eden şeylerle meşgul olmak ve boş zamanlarını bu şekilde geçirmek demektir” diyor eğitimde uzmanlaşan İngiliz psikolog Lyn Fry. “Eğer ebeveynler bütün zamanlarını, çocuklarının boş zamanlarını doldurmakla geçirirlerse, o zaman çocuklar bunu kendileri için yapmayı asla öğrenemezler.”

Fry, can sıkıntısının faydalarını işaret eden tek isim değil. East Anglia Üniversitesi psikologlarından Dr. Teresa Belton, can sıkıntısı ile hayal gücü arasında bir bağ olduğunu söylüyor. Belton’a göre can sıkıntısı, “iç uyarıcıları” geliştirmek için çok önemli. Çünkü bu, hemen ardından üretkenliğin ortaya çıkmasını sağlıyor.
Bu bilgileri de göz ardı etmeden ne yapabiliriz? İlk önce dönemin yorgunluğunu atmaları için iki hafta kadar kendi hallerine bırakalım. Ramazan vesilesiyle birçoğumuz bunu yaptık sanırım. Maneviyatından doyasıya faydalanmak için birlikte Ramazan programları yaptık. Mukabeleler, teravih namazları, iftar davetleriyle özgün bir dönem geçirdik. Şimdi de bayramda birlikte geçirilen aile ortamları, akraba ve arkadaş ziyaretleriyle mübarek Ramazanı uğurlayacağız. Peki, sonrasında ne yapmalıyız?

Belki biraz sıkılmalarına izin verip bir taraftan programlı olma ihtiyacı hissetmeleri, diğer taraftan hoşlandıkları aktivite ve ilgi alanlarını tespit için fırsat verebiliriz. Sonra da karşılıklı oturarak birlikte bir tatil programı yapmanın faydalı olacağına inanıyorum. Kendimizi geliştirmek ve dönem içinde öğrendiğimiz konuların tekrarı için gün içinde bir iki saatlik bir etkili çalışma sonrasında kendimizi ödüllendireceğimiz bir etkinlik koyulabilir. Çocuğumuzu iyi tanımalı ve geçireceği zamanı mutlu olmasının yanı sıra kazanıma dönüştürmeliyiz. Yeteneklerini keşfetmek ve neler yapabileceğimiz konusunda bazı ipuçları…

Sözel Zekâ:
Dili etkili kullanma ve dile ilişkin her türlü etkinliği içeren bir zekâ türüdür. Sözel zekâsı yüksek kişiler, sözcükleri iyi kullanır, ikna ve anlatım gerektiren işlerde başarılı olabilirler.
Nasıl anlaşılır?
İyi bir konuşmacı ve dinleyicidir.
Yazma becerileri yüksektir.
Hafızaları iyidir.
Sosyal alan derslerinde başarılıdır.
Ne yapabilirsiniz?
Bilmece sorun.
Hikâye anlattırın.
Sözcük oyunları oynayın.
Sözlük okuyup birbirinize anlamını sorun.
Mantıksal Matematiksel Zekâ
Nasıl anlaşılır?
Rakamlardan ve karmaşık hesaplardan hoşlanırlar.
Matematik ve sayısal dersleri severler.
Zihinden işlemleri kolaylıkla yapabilirler.
Araştırır, bilimsel düşünebilir, konularla ilgili bağ kurmaktan hoşlanırlar.
Ne yapabilirsiniz?
Satranç, dama gibi oyunlar oynayın.
Farklı nesneler arasında ortak özellikleri, benzerlikleri konuşun, sorular sorun.
Hayali durum ya da semboller arasında bağ kurmasını sağlayın.
Görsel Zekâ
Hayal ettiğimiz her türlü şekil, desen ve tasarımları içeren zekâ türüdür.
Nasıl anlaşılır?
Hayal kurabilme becerisi yüksektir, arkadaşlarına göre daha çok hayal kurar.
Resim yapma yeteneği gelişmiştir, ders dinlerken resim çizer, tablolar oluşturur.
Görüntü kaydetme özellikleri yüksektir, çok eski bir görüntüyü bile rahatlıkla hatırlayabilir.
Mekânsal tasarımları zihinden yapabilir.
Fotoğrafçılık gibi sanatsal derslerden hoşlanır.
Gittiği yolları kolayca bulur.
Ne yapabilirsiniz?
Fotoğraf çektirin.
Resim yaptırın.
Müzelere götürün.
Lego ve puzzle yaptırın.
İçsel Zekâ
Nasıl Anlaşılır?
Kendini iyi motive eder, kendi üzerinde düşünceyi yoğunlaştırabilir.
Farklı duyguların farkına varabilir.
Karmaşık düşünebilir ve sonuç çıkarabilir.
Yalnız yaşamaktan ve dolaşmaktan hoşlanır.
Fazla arkadaşı yoktur.
Kendine saygı duyar ve kendisi ile barışıktır.
Hobi sahibidir ama kendisi için yapar.
Kendine güvenir ve kendine büyük saygı duyar.
Ne yapabilirsiniz?
Günlük tutmalarını sağlayın.
Psikoloji ve kişisel gelişim seminerlerine götürün.
Olaylar hakkında kendi yaşamı ile bağ kurdurun.
Fikir üretmesine ve buluş yapmasına imkân tanıyın.
Sosyal Zekâ
Sosyal zekâ insan ilişkileri ve başkalarıyla ortak çalışabilme gibi konularla ilgili zekâ türüdür.
Nasıl anlaşılır?
İnsanlarla bir arada olmayı sever, birçok yakın arkadaşı vardır.
Arkadaşları arasında aranılan biridir, onların sorunlarını dinler ve yol göstermeye çalışır, liderlik yapmayı sever.
Kulüp, dernek gibi faaliyetlere sık sık katılır.
Ne yapabilirsiniz?
Sosyal organizasyonlara katılın.
Grup sporlarına yönlendirin.
Arkadaşlarıyla hafta sonu etkinlikleri planlayın.
Müzik Zekâsı
Bu zekâ türü ritim ve müzik ile ilgilidir. Doğada her şeyin bir melodisi, sesi vardır. Bu kişiler bu tür sesleri daha iyi algılayarak, değerlendirebilirler.
Nasıl anlaşılır?
Şarkı sözlerini iyi hatırlar, müzik kulakları iyidir.
Sürekli şarkı mırıldanır, her yerde mırıldanabilir ve şarkı söyleyebilir.
El ve ayaklarıyla ritim tutar.
Şarkı söylemeyi çok sever.
İnsanların seslerinden duygularını daha kolay anlayabilir.
Ne yapabilirsiniz?
Bir müzik aleti çalmasını teşvik edin.
Konuşurken sesinizi kısık sesten yüksek sese doğru dalgalandırın.
Farklı sesleri dinlettirin, aradaki farklılıkları konuşun.
Doğaya Dönük Zekâ
Bu zekâ türü doğal çevreyi anlama ve tanıma ile ilgilidir.
Nasıl anlaşılır?
Evcil hayvan beslemek ister.
Doğaya karşı duyarlıdır.
Evde ve bahçede bitki yetiştirmeye çalışır.
Bahçe işleri ile ilgilidir.
Kelebek ve yaprak koleksiyonu yapabilir.
Doğa olaylarını merak eder.
Ne yapabilirsiniz?
Piknik alanları ve doğa yürüyüş gezisi planlayın.
Hayvanat bahçesine gidin.
Çevre sorunlarıyla ilgili dernekleri ziyaret edin.
İzcilik, kampçılık, su altı fotoğrafçılığı gibi alanlara yönlendirin.
Kinestetik Zekâ
Bu zekâ alanı bedeni kullanma ile ilgilidir.
Nasıl anlaşılır?
Beden dilini iyi kullanır.
Konuşurken el kol sallar.
Bedeniyle olayları kolaylıkla anlatabilir.
Taklit yeteneği vardır.
Hareketsiz kalamaz. Derste bile sürekli hareket etmeye çalışır.
Spor aktivitelerinde başarılıdır.
Zihinleri daha çok hareket etme ile meşguldür.
Uzun süre sabit kalmaktan hoşlanmaz.
Ne yapabilirsiniz?
Her türlü spor faaliyetine yönlendirin.
Lego, yapboz yapın.
Halk oyunları, tiyatro ve dansa yönlendirin.
Çocuğumuzun sahip olduğu zekâ türü, ilgi alanları ve yeteneklerinin tespitinden sonra göndermeyi düşünüyorsak yaz okulu tercihini buna göre yapabiliriz. Alternatif olarak çalışma sonrası zamanımızı değerlendirmek için yapabileceklerimizin bir listesini hazırlayabiliriz. Ne zaman can sıkıntısı şikâyetiyle gelse, o zaman listeye göz atması şeklinde bir yönlendirmeyle kendi kararını vermesini sağlayabiliriz. Böylece kendisini daha iyi tanıması ve zaman planını kendisinin yapması yönünde etkili bir rehberlik yapmış oluruz. Bütün bunlarla birlikte ailece geçireceğimiz zaman dilimleri oluşturmak, birlikte yapacağımız etkinlik ve paylaşımların ruhsal doyum ve kişilik gelişimine katkılarını unutmamak gerekir. Önümüzdeki yaz tatilinin hem çocuklarımız hem de biz ebeveynler açısından verimli, dolu dolu geçmesini diliyorum.

Zübeyde BAYER