Sağlıklı İlişkide Empati

8656808036_ebde7b2546_h copy

Empati, muhatabının ne hissettiğini ve düşündüğünü anlamak ve ona geri bildirimde bulunmaktır. Empatinin gerçekleşmesi için gerekli şartlardan biri de dikkatli dinlemektir. Etkin dinlemede kişi, muhatabının ne söylediğine, nasıl söylediğine dikkat eder; anlamaya çalışır, anladığını bildirir. Dinlerken kendi cevabına odaklanma, önyargılı dinleme, aklın başka bir yerde olması vb. etkin dinlemeyi azalttığı hatta etkisiz hale getirdiği gibi empatiyi de ortadan kaldırır. Çünkü bu durumda kişi karşısındakinin duygu ve düşüncelerine odaklanamaz, gözden kaçırır.

Anlaşılma hissi herkes için önemlidir. Bazen soruna çözüm bulunamasa bile muhataba “anladım” mesajı vermek tek başına bir çözüm olabilir. Üzülen, ağlayan bir insana “üzülme, boş ver, kafa takma, geçer, niye üzülüyorsun” demek, teselli (!) etmek onun duygularını anlamamaktır. O da anlaşıldığını hissetmez, belki bu “teselli”den kızgınlık, suçluluk duyabilir. Onun duygularını hissedip paylaşmak, üzerinde konuşmak veya yalnızca hissederek susmak empati yapmaktır.

Duygular zamanında yaşanmalı. Bastırılmış, ifade edilememiş, çeşitli sebeplerle gösterilememiş duygular yerli yersiz ortaya çıkabilir. Kişi küçük bir olayda kızgınlığını, sevincini, üzüntüsünü abartılı yaşayabilir. Empatide kişinin duygularını bastırmamış oluruz, bilakis hislerine ortak olur anladığımızı sözlü veya sözsüz belirtiriz. Eğer kişinin duygularını gösterme biçimi veya içeriği ile ilgili bir sorun olduğunu düşünüyorsak uygun bir zaman beklenerek sonra konuşulabilir.

Empati bazen sempatiye dönüşür. Sempati, muhatabın duygularını ve düşüncelerini yaşamaktır; duyguların örtüşmesidir. Seviniyorsa sevinmek, ağlıyorsa ağlamak, kızıyorsa kızmaktır. Empati sağlıklı ilişki ve iletişimin ana unsurlarındandır.

Oya Erdoğan