Özdenetim

unnamed

Duygular ve düşünceler davranışları etkiler. Bunların yönetimi irade eğitimini yani özdenetimi meydana getirir. Duyguların ve düşüncelerin savrulmaması, amaca odaklanma ve hedef doğrultusunda bir tutum geliştirmek için önce doğruyu istemek, sonra ona yoğunlaşmak, amacı sık sık kendine hatırlatmak ve istikrarlı bir gayret içinde bulunmak kişiyi disipline eder.

Sağlıklı bir değerlendirmede bulunmak için öncelikle kişi kendisini tanımalı, gözden geçirmeli, doğru soruları sormalıdır. Doğru soruları sormak, “şu an neredeyim, ne yapıyorum, ne haldeyim, nelerle meşgulüm, bunların bana ve çevreme olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir” gibi sorulardır. Zinde bir muhakeme, amaçla ilgili zihni harekete geçirme, tefekkür, dikkatini ve düşüncelerini yoğunlaştırma, farkındalık otokontrol ve iç disiplinde önemlidir. Gönüle sürekli bir şeyler akar, hiç boş kalmaz. Akışa kendini koyuvermek dağınıklığa, gayeden uzaklaşmaya, zamanın verimsiz geçmesine, günlerin kaybına yol açar. Öylesine geçirilen bir gün zayiattır. Bir duada ne güzel denmiş: “Allah’ım bana öyle bir ömür geçirmeyi nasip et ki son günümde ömrümden pişmanlık duymayayım.” (MEC)

“Bu dünyaya neden geldim, hayattaki amacım, gayem nedir?” en temel sorulardandır. Temel soruları sormamak oyalanmayı getirir. Amacı sık sık hatırlamak tazelenmeye sebep olur. Kendini kontrol etme, sınırlarını bilme, planlı ve programlı hareket etme, istikrarlı olma özdenetim için çok önemlidir. Böylece kişi kendini ve çevreyi daha sağlıklı değerlendirebilir, iç huzuru sağlar, başkalarına da faydalı olur. İnsanda çeşitli dürtüler vardır. Dürtüsellik kişiyi çok yanlış işlere sevkedebilir. Hayatı kaosa sürükleyen yine insanın kendisi değil midir?

Sağlıklı bir tutum farkındalık ve gayret sahibi olmakla gelişir. Kişisel gelişim kitaplarını, örnek insanların hayatlarını okumak, sağlıklı bir çevrede bulunmak insana güzel davranışlar kazandırır. Güzel uğraşlarla meşguliyet ömrün faydalı ve hayırlı değerlendirilmesini sağlar. Kişisel gelişim derken yalnızca popüler manada kastetmiyorum. Özümüzün, değerlerimizin yer aldığı ana kitaplarımız bize sağlam bir yol, asıl ilkeleri göstermektedir. Diğerleri de yardımcı olabilir. Doğruya ve hayra yönelmiş bir çevre de insana fayda sağlama ve kişiyi iyiye yönlendirmede son derece önemlidir.

Tefekkürü artırmalıdır. Tefekkür özeleştiriyi de kapsar. Özeleştiri olmadan, yanlışları görmeden kişinin kendisini düzeltmesi mümkün değildir. Bencillik özdenetimi engeller. Ayrıca çeldiricileri de bilmelidir. Bu çeldiriciler hem iç hem de dış kaynaklıdır. Bunlar sürekli gelir kişiyi oyalar. Buna kapılan insan adeta seldeki çöp misali nereye gittiğini bilmez. Zamanın nasıl geçtiğini anlayamadan akşam olur, ömür zayi edilmiş olarak geçer.  Tuzakları bilmeyen ya da önemsemeyen sürekli bu tuzaklara düşer. Şuurlu olma ve uyanıklık ana amaca hizmet eder.

İç ve dış dünyayı gözlem, tefekkür, ibret alma, durum değerlendirmesi, ibadetler, hayırlı çevre, güzel uğraşlarla meşguliyet, dua etme- ki dua istenilene yönelmeyi sağlar- samimi istek, gayret, şuurlu olma, sabır ve sebat, planlı hayat, sorumluluk sahibi olmak özdenetimi sağlar.

Oya Erdoğan