Nefis Terbiyesi Yolunda Murakabe

IMG_3679 copy

İslam dini fertlerin sağlığını, insan neslinin selamet ve bekasını esas almış insan oğluna izzet ve şeref tanımış, haklarını ve vazifelerini tesbit etmiş; ferdin ve cemiyetin selameti için ahlak kuralları koymuş, mecburiyetler getirmiştir. İslam ifrat ve tefrite düşmeden fertler arasında, tabiata uygun, ince ve hassas bir ölçü ve denge kurmuştur.

Allah (c.c.) nin kudret ve azametini düşünmekten marifet artar. Nimetlerini tefekkürden muhabbet doğar. Azaplarını tefekkürden havf doğar. Murakabe odur ki daima uyanık olasın, gafil oturmayasın. Bir mü’min için aslolan, bütün hayatını ibadet haline getirmesidir.

Telefonum her gün Allah için bu gün ne yaptın diye soruyor. Gerçekten ne yaptığımızı kendimize soruyor muyuz.?  Sorumluluğunu hissediyormuşuz? Allah (c.c.) ölümü ve hayatı ne için yarattı? Amel ve davranış bakımından hanginizin daha güzel olacağını imtihan etmek için yarattı. Dünya ya imtihan için geldiğini bilen Müslüman, daima hesap gününden korkar. Buluğ çağı ile ölüm arası iğneden ipliğe her şeyin hesabını vereceğini bilir. Böylece günlük hayatını, kendi arzu ve heveslerine göre değil, Peygamber Efendimizin önderliğinde, Allah’ın emir ve yasaklarına göre düzenler, amellerin en güzelini yapmaya çalışır.( Mülk suresi, ayet 2 ) İslam’ın prensipleri halka, halka birbirine bağlıdır. Bir kısmını yapıp bir kısmını yapmamak diye bir şey olmaz.

Murakabe nedir: Arapça da gözetlemek, dikkatle izlemek, kişinin manevi  kalbine dikkatini yöneltmesi ve yaratıcısından gelecek sezgiyi beklemesini ifade eder. Ayrıca aynel yakin olarak da Allah’ın tecellilerini görmesi, bilmesi, anlaması gerekiyor. Sözlük manası kontrol etmek, ıstılah manası ise kulun bütün hâllerinde Allah (c.c.) kendini gördüğünü bilmesi. Diğer manası da nefsi kontrol etmek, ondan gafil olmamaktır. Aslında kişi nefsin dördüncü mertebesi Mutmainnede Rabbimizin tecellilerini anlayabilir. Bu mertebeye de mürşidi Kamil olmayınca çıkamaz, her şey birbirine bağlı.

Murakabenin başlangıcı: Rabbimizin insanlara olan yakınlığını kalbin bilmesidir,  İbn-i  Mübarek Hz. Adamın birisine Allah’ı murakabe et dedi. Adam bu nasıl olur deyince; İbn-i Mübarek daima Allah’ı görür gibi ol dedi ( İmam-ı Gazali ) Murakabe’nin esası, her yaptığımızı, her düşündüğümüzü Rabbimizin bildiğini unutmamamızdır. İnsanlar birbirinin dışını görür. Rabb’imiz ise, hem içini hem dışını görür. Bunu bilen kimsenin işleri ve düşünceleri edepli olur. ( İmam-ı Gazali ) Murakabe’den maksat, müridi Allah (c.c.)’ın ahlakı ile ahlaklanmaya hazır hale getirmektir.

Unutmayınız murakabe altındayız. Rabb’imiz şöyle buyuruyor: Sen her ne halde bulunsan, Kur’an’dan her ne okusan ve siz her ne iş yapsanız ona daldığınız an bilin ki biz sizi görüyoruz. Ne yerde ne gökte zerre ağırlığınca bir şey Rabb’inin bilgisinden gizli değildir. ( Yunus 61 ) Murakabenin daimi olması içinde şu hususlara son derece önem verilmesi gerekir.

– Dünyevi  alakalardan kesilmek.

– Nefse muhalefet hususunda sabırlı olmak.

– Gafil insanlarla sohbetten uzak durmak.

Başarının olmazsa olmazı Otokontrol: Kişinin bilinçli olarak kendini kontrol altında tutması, belli bir konuya odaklanabilmesi, dikkatini yoğunlaştıra bilmesi, bu aşamaların tümüne birden otokontrol denir. Kısaca kendini kontrol edebilmek, kendini denetleye bilmektir. Bu aşamalar değerlendirildiğinde kişinin nasıl dış denetimden, iç denetime doğru geliştiğini görürüz.

Ayrıca arif olanların istifade edebileceği bir yol vardır. Bu yol 3 şeyden ibarettir, bunlar murakabe, müşahede ve muhasebedir. Bu yola giren kimsenin her şeyi bırakıp Allah (c.c) ye dönmesidir. Murakabe ehli pek azdır. Olanlar da gizlidir, biz şu neticeye vardık ki murakabeyi elde etmenin yolu dikkatle, nefse muhalefet etmektir.

Müşahede: Gayb âleminden gelir ve kalp üzerine işlenen bir tecellidir. Tasavvuf ilmiyle  ilişkilidir. Muhasebe: Bizim yolumuzda olan kişi düşünüp araştırır. Kendini hesaba çekip bakar. Geçmiş zaman gaflet ile mi huzur ile mi geçti? Eğer huzur ile geçmişse O kimsenin vakti değerlendirilmiştir. Allah (c.c.)’a hamd etsin. Eğer geçen zaman gaflet ile geçmişse o kimse vaktini zayi etmiştir. Yapacağı iş, geleceği için tedbirli olup tövbe etmektir.

Ya Rabbi bizi yolunda kaim, zikrinde daim, ibadetine müdavim eyle! Zikrinde, şükründe, hüsn-i ibadetinde tevfikini bizlere refik eyle. Bizi uyanık hakiki Müslüman eyle. Sevdiğin kul olarak Sana gelmeyi mü’mini kâmil olabilmeyi nasip eyle, evlatlarımızı, nesillerimizi, zürriyetlerimizi de sevdiğin kullar eyle ya Rabbi. ( Âmin )

Ayşe Rabia

Kaynaklar: Ayetler, Kur’an-ı Kerim Hasan Tahsin Feyizli. M. Zahid Kotku(Rha)külliyatından