Hadis Usulü-28

A) Hadîs Öğrenim ve Öğretim Yolları (Tahammül Ve Edâ Yolları)

Hadis tahammülünün çeşitli yolları bulunmaktadır. Hemen bütün hadis usûlü kitapları bu konuda sekiz yoldan söz etmektedirler. Bu sekiz yolun öncelik ve değer sıralamasında ittifak vardır. Bunlar sırasıyla, semâ, kıraât, icâzet, münâvele, kitabet, i’lam, vasiyyet ve vicâdedir.

İslâm dininin Kur’an-ı Kerim’den sonra ikinci kaynağı olan hadise fevkalade ehemmiyet veren               Müslümanlar, onun hangi yolla öğrenildiğinin tespitine, bunun belli teknik terimlerle sonraki nesillere de bildirilmesine de pek önem vermişlerdir. Söz konusu hadis öğrenme ve öğretme (tahammül ve edâ) yolları işte bu dikkatin belgeleri mahiyetindedir.

Muhaddisler, hadîslerin sekiz surette tahammül edileceğini belirtmişlerdir. Hadislerin bir hocadan öğrenilip rivâyet edilmesini ifade eden tahammülü’l-hadis yolları önem ve kuvvet sırasına göre şöyledir[1]

1- Sema (İşitme):

2- Kırâat Ala’ş-Şeyh (Arz, Sunma, Okuma):

3- İcazet (İzin):

4- Münâvele (Elden Verme):

5- Kitabet (Mükatebe-Yazışma):

6- İ’lamu’ş-Şeyh (Bildirme):

7- Vasiyye (Vasiyet):

8- Vicâde (Bulmak):

[1] İsmail Lütfi Çakan, Hadis Usulü, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları: 54-55; Sabahaddin Yıldırım, Şamil İslam Ansiklopedisi: 6/87.