EV İÇİ KAZALAR

Boğulma: Yeni doğmuş bebekler ve süt çocukları; kendi annesinin göğsü,yorgan yastık,yatakla karyola arasına sıkışma ve kusmuk materyalinin solunum yolunu tıkaması ile boğulabilir.Oyun çağı çocukları, içi su dolu kovalar, su dolu küvetlerde ve havuzlarda boğulma tehlikesi ile karşılaşırlar. Dumandan ve zehirli gazlardan boğulma her yaş için ölüm sebebi olabilir.

Tedbirler: bebekleri bilhassa annenin de yorgun ve yeterince uyum sağlayamadığı ilk aylarda oturur pozisyonda emzirip.ayrı yatakta yatırmak,üstüne örtülen yorgan yada battaniyenin bebeğin göğüs hizasını geçmeyecek şekilde olması, çok büyük örtüler kullanmamak, sırt üstü küçük bir yastıkla belinden omuzları ve baş altına kadar 30-35 derecelik bir açı ile desteklemek ve başının yatağın orta kısmında, ayak ucunun yatağın uç kısmına gelecek şekilde yatırmak faydalı olur.Duman ve zehirli gazların ev içine sızmasının engellenmesi, bacaların temizlenmesi,geceleri kömür ve odun sobalarının söndürülmesi büyükl oranda koruyuculuk sağlar.

İlk Yardım:yüzü kapanmıssa hemen aç, ağzında birikmiş köpük,kusmuk yada mama kalıntısını sağ elinin işaret parmağına gazlı bez tülbent veya herhangi pamuklu ince bir bez sar dilinin gerisinden öne doğru temizle,camı aç, giydirmekle vakit kaybetme, sarıp sarmalayıp yüzü ve bilhassa ağız bölgesi açık olarak en yakın hastaneye götür.

Yabancı cisimle boğulma: Daha çok oyun çocuklarında görülür. Küçük parçalı oyuncaklar, boncuklar, toka ve nazarlıklar, nazarlıkların iğneleri,fındık fıstık gibi kuru yemişler, kolayca parçalanan meyveler,şekerler,galete ve ekmek gibi tükrükle ıslanınca ağız ve boğazda döndürülemeyecek hale gelen ve solunum yolunu tümüyle tıkayan yiyecek maddeleri boğulma ve ölüme sebep olabilir.

Tedbirler:Oyuncak seçiminde yaş grubuna uyan oyuncak olması,küçük bebeklere toka,nazarlık,kolye,bileklik takılmaması, kuru yemişlerin erken yaşta verilmemesi, fındık ve ceviz verilecekse iyice ezilip mamalarına karıştırılması,otururur pozisyonda beslemeye özen gösterme, eline meyve galete gibi yiyecek verilen bebekleri yalnız bırakmama .Emzik ve muskaların boyuna asılması dıştan boğulmaya yol açabilir.

İlk Yardım: Ağzını temizle, büyüklerde oturur halde, bebeklerde yüzü koyun başı hafifçe aşağı gelecek şekilde HEİMLICH manevrası ile çıkartmaya çalış, en yakın hastaneye götür.

Düşme ve çapmalar: Ev içinde yumuşak zemine 1 metreden daha alçaktan düşmeler çoğunlukla ciddi bir zarara yol açmaz. Ancak düşme pozisyonu, bebeğin yaşı beraberinde evdeki her hangi bir eşya ile birlikte düşme, hoplatıp zıplatma esnasında hız kazanarak düşme ,yahu koşarken hızla çarpma ölüm ve yaralanmalara yol açabilr.

Tedbirler: küçük bebekleri dönerek düşme ihtimaline göre desteklerine dikkat ederek yatırma, ana kucağı ve pusetlere çapraz bağları ile bağlama,evdeki eşyaların emniyetini sağlama ,sevgi gösterilerini abartmama.

İlk Yardım:Düşen sahsı hemen kaldırma ve sağını solunu çekiştirip kontrol etme yerine yattığı yerde dikkatle gözle, her hangi bir şüphe halinde 112 den yardım iste bu arada solunum yolu açık olsun ,çevresindeki delici kesici zararlı cisimler varsa uzaklaştır. Çocukta ciddi bir kırık çıkık yoksa kendisi ayağa kalkar. Sakın kırık varmı diye kontrol etme , kırık olan kemiğin iyice ayrılmasına yol açarsın. Dıştan iyi görünse bile bir sağlık merkezine başvur. İç kanamalar ve sonradan ortaya çıkabilecek zararlar açısından değerlendirmek gerekir.

ZEHİRLENMELER

İlaçlar, gıdalar,korozif maddeler(deterjan,çamaşır suyu vb),uçucu hidrokarbonlar (tiner,benzin, gazyağı vb) gibi maddeler çocuklar ve bebekler için ulaşabilecekleri mesafede ise kolaylıkla yenilip içilmek sureti ile zehirlenme sebebi olabilir.

İlaçlar: Bazı ilaçlar yüksek zda alındığında zehirli olduğu halde , bazıları ise tek bir tableti öldürücü olabilir. Laroksil bunlardan biridir ve antidepresan olarak en çok kullanılan ilaç olarak birçok evde bulunabilir. İlaçların kesinlikle çocukların ulaşamayacağı yerde olması gerekir, çocuğun kendi ilacı da bu kurala dahildir. İlaçlar şeker yada yiyecek gibi adlandırılarak değil ilaç olduğu söylenerk verilmeli, anne yahut bakan kişi dışında kendiliğinden yahut başka birinden içmememesi öğretilmelidir.Burada eviçinde olduğu için kötü niyetten ziyade mükerrer ilaç içmeyi önleme söz konusudur.

İlk Yardım: Hangi ilaçtan kaç tane içmiş, kaç saat önce, beraberinde başka ilaç ve maddeler de yemiş mi? Bunları dikkatle tespit ederek sağlık kuruluşuna başvur.İlaç kutusunu yanına al.Şüpheli durumlarda vakit kaybettirmeyecekse zehir danışma merkeainden bilgi alınabilir.Kusturma mide yıkama uygun zamanda başvurdurulan şahıslarda çoğunlukla yeterlidir. Ancak tedavi alınmış olan ilaca gre planlanır.

Gıdalar: Bozulmuş ve zehirli madde ihtiva eden gıdalarda ilk belirti çoğunlukla kusmadır.

Vücudumz için çok iyi bir savunma mekanizması olan kusma zehirli maddenin atılmasını yeterince sağlayamayacağı gibi bazen de çok fazla kusma sebebiyle su kaybı meydana gelebilr İlaçla zehirlenmede olduğu gibi hangi gıda nezaman yendi , varsa nümunesi ile birlikte sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Korozif maddeler ve uçucu hidrokarbonlarla olan zehirlenmede; ASLA KUSTURMA!!!

Antidot verme!!! Yakıcı ve uçucu olmalları sebebiyle yemek borusunda yanıklar yapabilir, nefes borusu ve akciğere kaçabilir.Yakıcı maddenin konsantrasyonunun azaltmak için kusturmayacak şekilde su verilir. Sağlık kuruluşuna başvurulur.

Tedbirler; Deterjan ,tiner, gazyağı, benzin,çamaşırsuyu gibi maddeler kendi orijinal şişe ve kutularında bulundurulur. KESİNLİKLE su ve meşrubat şişelerine konulmaz. Çocukların ulaşamıyacağı kilitli dolaplarda saklanır.

YANIKLAR

Yanıklar:Suyla haşlanma,alevli ateşte yanma,petrol ürünleri ile yanma,buharda yanma ve soğuk yanığı şeklinde olabilir.

Tedbirler: Çoğunlukla çay çorba gibi mutfakta kaynayan yahut sıcak sıvıların çocukların üstüne dökülmesi şeklinde yanıklar meydana gelir. Kaynamakta ve sıcak sıvıların ocağın arka gözlerinde olması ,çocukların mutfakta tek başına bırakılmaması,iftar saati gibi kritik zamanlarda yemeğin gecikmesi bile göze alınarak teenni ile hareket eddilmesi, piknik tüp semaver gibi gereçlerin mutfakta ve emniyetli yerlere yerleştirilmesi yanıkları çok azaltacaktır. Suyla haşlanmada hemen musluk suyu altına tutarak soğutulur, üstündeki kıyafetler çıkarılır. Soyulma yoksa birinci derece yanık demektir. Soğukça su ile ağrısı hafifletilir, ağrı kesici verilebilir, yanık üzerine anestezik merhem sürülebilir. Soyulma varsa hiç birşey sürmeden hastaneye başvur. ASLA dişmacunu ,salça, yoğurt, gles yağı vb şeyler sürme!!!! Ağrı kesici verilebilir.

Alevli ateşte yanıklar: Daha çok yangınlarda ve kibrit çakmak gibi gereçlerle oynayan çocukların başına gelir. Yakıcı aletlerle oynamamayı öğretmek, bunları ortada bırakmamak temel kuraldır. Mutfak perde örtü ve aksesuarlarının ocaktan tutuşması, soba üstünde kurutulan çamaşırların alev alması da yangın sebebi olabilir. Tutşmuş olan eşyaların mümkünse hızla toplanıp sobaya atılması veya kalın veıslak bir örtüyle sarmalanıp hava ile temasının kesilmesi yangını büyümeden söndürebilir. Kıyafetleri alev alan kişinin de aynı şekilde ıslak ve kalın bir örtü (battaniye) ile sarılarak yanma durdurulur hızla soğuk su ile ıslatılıp soğutularak yanığın tahribatı azaltılır ve kıyafetleri çıkartılır.

Gaz ,benzin gibi petrol ürünleri ile yanmada ayrıca kimyasal yanık ta olduğu için iyileşme daha uzun sürede olur ve ileri dönemde cilt kanserlerine sebep olabilir bu bakımdan çocukların böyle maddelerden uzak olması gerekir.

ELEKTRİK ÇARPMALARI

Küçük çocuklar ince ve küçük cisimleri minik deliklere sokmayı severler. Bu sebeple prizler çocukların en sevdiği oyuncak gibidir. Alçakta ki prizler, elektik düğmeleri, elekrikli aletler ,bilhassa bozuk ve kablosu hasarlı ütü rondo fırın ocak gibi aletler elektik çarpmasında sorumludur. Vücudun bir noktasından giren elektrik akımı vücudu kat ederek zemine akar. Giriş noktasında yanıklar ve tahribat yaptığı gibi iç organlarda bilhassa kalpte yanık ve hasara yol açabilir. Anında ölüm de olabilir. Buna göre ;evlerde prizler düğmeler alçakta olmayacak, bozuk aletler yeniden emniyetli hale gelene kadar kullanılmayacak,ıslak zeminlerde prizlerin topraklanmasına özen gösterilecek,çocuklara elektrikli eşyaların tehlikeleri öğretilecek.

İlk Yardım: Elektrik çarpmış olan şahıs plastik veya ağaçtan bir sopa yardımı ile tutunduğu eşya yada cisimden uzaklaştırılır. Solunumu kontrol edilir ve en yakın hastaneye götürülür.

Bıçak, makas gibi delici vekesici aletle yaralanmada; Büyük bir parça pamuk top gibi sıkştırılıp kanayan kesiğin üstüne bastırılır. Kanama yoksa herhangi bir müdahele yapılmadan sağlık kuruluşuna gidilir. Oksijenli su, tentürdiyot ,tütün, çamur gibi maddeler yara veya kesik üzerine kesinlikle konmaz.

Sinek böcek sokmaları: Sivri sinek vebenzeri haşarata karşı kişilerin allerjisi yoksa bunların sokması ile bir kaç gün süren kızarıklık,kaşıntı ve iyileşme olur. Ancak allerjik kişilerde basit sinek böcek sokmaları şiddetli reaksiyonlara yol açabilir. Böyle durumda olup allerjisi tespit edilmiş kişilerin gerkli olan acil durumda kullanacağı ilaçları daima yanlarında taşıması ve çocukluk çağından itibaren kendilerine de uyfulama öğretilmesi gerekir.

Yılan ve akrep sokmalarında : ısırılan bölgenin üstüne kravat gibi kalınca bir iple turnike yapıp hızla hastaneye başvurmak gerekir. Yapabilenler için ısırık bölgesi kanatılıp zehrin emilmesi tavsiye edilse de tecrübesi olmayan hem uygun şekilde yapamaz hem de zaman kaybeder.

Dr. Ayşe Güney
3 Nisan 2009- İstanbul