Ev İçi Kazalar

Evlerimiz, bizi soğuktan, sıcaktan, hayvanlar,  yabancılar ve tehlikelerden koruyan  güvenli mekanlardır. Yaşadığımız mekânlarda, hayatımızı kolaylaştıran birçok imkân, alet ve eşya aynı zamanda dikkat edilmediğinde çeşitli kaza ve yaralanmalara yol açabilir.

Evlerde meydana gelen, bilhassa çocukları tehdit eden belli başlı kazalar: boğulmalar, düşme ve çarpmalar, delici kesici aletlerle yaralanmalar, yanıklar, elektrik çarpmaları, zehirlenmeler, sinek böcek sokmaları olarak sıralanabilir. Ayrıca bebek ve küçük çocuklar için yüksek ateş, buna bağlı havale ve epilepsi nöbetleri acil müdahale gerektirebilir.

Boğulma

Yeni doğmuş bebekler ve süt çocukları; kendi annesinin göğsü, yorgan yastık, yatakla karyola arasına sıkışma ve kusmuk materyalinin solunum yolunu tıkaması ile boğulabilir. Oyun çağı çocukları, içi su dolu kovalar, su dolu küvetlerde ve havuzlarda boğulma tehlikesi ile karşılaşırlar.  İpe dolanma, yabancı cisimle boğulma, dumandan ve zehirli gazlardan boğulma her yaş için ölüm sebebi olabilir.

Tedbirler

Bebekleri bilhassa annenin de yorgun ve yeterince uyum sağlayamadığı ilk aylarda;
Oturur pozisyonda emzirmek, ayrı yatakta yatırmak, üstüne örtülen yorgan ya da battaniyenin bebeğin göğüs hizasını geçmeyecek şekilde olması, örtü ve battaniyelerin küçük olmasına özen göstermek, sırt üstü küçük bir yastıkla belinden omuzları ve baş altına kadar 30-35 derecelik bir açı ile desteklemek, başının yatağın orta kısmında, ayak  ucunun yatağın uç kısmına gelecek şekilde yatırmak faydalı olur. Kusma ihtimali olan bebek ve çocukları 35-45 derecelik açı ile yarı yatar pozisyonda beslemek, çiğneme ve yutma güçlüğü olan bebekler için özel beslenme teknikleri öğrenmek..
Duman ve zehirli gazların ev içine sızmasının engellenmesi, bacaların temizlenmesi, geceleri kömür ve odun sobalarının söndürülmesi büyük oranda koruyuculuk sağlar.

İlk Yardım

Yüzü örtü veya yastıkla kapanmış ise hemen açılır,  ağzında birikmiş köpük, kusmuk ya da mama kalıntısını sağ elinin işaret parmağına gazlı bez tülbent veya herhangi pamuklu ince bir bez sararak, yanak içinden, dilinin gerisinden öne doğru temizlenir. Nefes alıyorsa, camı açıp, giydirmekle vakit kaybetmeden, sarıp sarmalayıp yüzü ve bilhassa ağız bölgesi açık olarak en yakın hastaneye götürülür. Nefes almıyor veya iç çekme şeklinde alıyorsa, ağızdan ağza solunum yaptırılır, 112 aranarak ilk yardım ekibi gelene kadar ağızdan solunum yaptırmaya devam edilir. İlk yardım eğitimi almış olanlar gerektiğinde kalp masajı yapabilirler. Küçük çocuklarda solunumu desteklemek çoğunlukla yeterlidir.

Yabancı cisimle boğulma

Daha çok oyun çocuklarında görülür. Küçük parçalı oyuncaklar, boncuklar, toka ve nazarlıklar, nazarlıkların iğneleri, fındık fıstık gibi kuru yemişler, kolayca parçalanan meyveler, çiğ havuç,  şekerler,galeta ve ekmek gibi tükürükle ıslanınca ağız ve boğazda döndürülemeyecek hale gelen ve solunum yolunu tümüyle tıkayan yiyecek maddeleri boğulma ve ölüme sebep olabilir.

Tedbirler

Oyuncak seçiminde, oyuncağın  yaş grubuna uygun olması, küçük bebeklere toka, nazarlık, kolye, bileklik takılmaması, kuru yemişlerin erken yaşta verilmemesi, fındık ve ceviz verilecekse iyice ezilip mamalarına karıştırılması, oturur pozisyonda beslemeye özen gösterme, eline meyve, galeta gibi yiyecek verilen bebekleri yalnız bırakmama  gibi tedbirler alınabilir. Emzik ve muskaların boyuna asılması, ipin dolanması ile dıştan boğulmaya yol açabilir.

İlk Yardım

Ağız temizlenir, büyükler ve büyük çocuklar oturur halde, bebekler, yüzü koyun başı hafifçe aşağı gelecek şekilde (45 derece), 5 kez  sırtına el topuğu ile  vurulur.

Ağız kontrol edilir yabancı cisim çıkmış ise hemen sağ elin işaret parmağı ile yanağın kenarından alınır. Bu işlem çıkana kadar 5 -7 defa tekrarlanır.

Büyük çocuklar ve yetişkinlerde; boğulan kişinin arkasında duran ilk yardımcı, sol elini, kazazedenin iman tahtasının altına gelecek şekilde yumruk yaparak yerleştirir, sağ eli ile sol elinin üstüne kuvvetle bastırır, bu işlemi yabancı cisim çıkana kadar tekrarlar. (HEİMLİCH manevrası)

Bebeklerde, sol kol üzerine baş aşağı gelecek şekilde yatırılıp, sağ el ile belirli bir kuvvet uygulanarak yapılır. Yabancı cisim çıkana kadar tekrarlanır. Başka bir kişi yoksa, aynı anda ilk yardım ekibine haber verilir.

Kısmî boğulmalarda öksürük vardır. Öksüren kişi sırtına vurularak öksürüğü desteklenir.

Öksürük nöbeti hafiflemeden su verilmesi tehlikeli olabilir.

Suyla boğulmalarda, suya düşme esnasında aniden solunumun durması  sebebiyle çoğunlukla, akciğerlere su girmemektedir. Solunum yoluna su girmiş bile olsa, suyu boşaltma işleminden önce ağızdan ağza solunum yaptırarak

Düşme ve çarpmalar

Ev içinde yumuşak zemine 1 metreden daha alçaktan düşmeler çoğunlukla ciddi bir zarara yol açmaz. Ancak düşme pozisyonu, bebeğin yaşı, beraberinde evdeki her hangi bir eşya ile birlikte düşme, hoplatıp zıplatma esnasında hız kazanarak düşme, yahut  koşarken hızla çarpma ölüm ve yaralanmalara yol açabilir.

Tedbirler

Küçük bebekleri, dönerek düşme ihtimaline göre destekleyerek yatırma, ana kucağı ve pusetlere çapraz bağları ile bağlama, evdeki eşyaları sabitleyerek emniyetini sağlama, sevgi gösterilerini abartmama, kazaların bir çoğunu önleyebilir.

İlk Yardım

Düşen şahsı hemen kaldırmak tehlikeli olabilir. Şuur durumu, rengi, solunumu , dolaşımı, kendiliğinden hareket edip etmediği gözlenir. Sağını solunu çekiştirip kontrol etmek yerine, yattığı yerde dikkatle gözlemek, rengi morarmış, nefes alması yoksa, nazikçe bir el ile alnına bastırıp, diğer elle çene, baş ve işaret parmağı çenenin iki yanından tutarak, hafifçe  kaldırılır. (Baş Çene Pozisyonu) Dil kökü hareket edince solunum yolu açılır. Ağız kontrol edilir. Yabancı cisim varsa çıkarılır.  Şuuru kapalı ise KOMA pozisyonu verilir; sağ kol ileri uzatılır, baş sağ kol üzerine doğru,  hafifçe öne eğilerek yaslanır, sağ bacak uzatılır ve hafifçe kıvrılır, sol bacak 90 derece kıvrılıp sağ bacak üzerine atılır, sol kol baş hizasında omuzdan yukarıya uzatılır. Bu pozisyon solunumun rahatlaması ve kusmanın önlenmesi bakımından önemlidir. Sağ kolda kırık veya başka problem varsa, aynı işlem sol kol, altta olacak şekilde uygulanabilir. Bulunduğu yerdeki tehlikeli eşya veya madde varsa onlar uzaklaştırılıp, olduğu yerde bırakılır. Her hangi bir şüphe halinde 112 den  hızla yardım istenir.

Çevresindeki delici kesici zararlı cisimler varsa uzaklaştırıldıktan sonra, çocukta ciddi bir kırık çıkık yoksa kendisi ayağa kalkar. Kırık var mı diye kontrol etmek, kırık olan  kemiğin iyice ayrılmasına yol açar. Kırık ve çıkıklarda, kırılan uzvun atele alınarak nakli zararı azaltacaktır. Düşen şahıs, dıştan iyi görünse bile bir sağlık merkezine başvurmak, iç kanamalar ve sonradan ortaya çıkabilecek zararlar açısından değerlendirmek gerekir.

Uzuv kopması durumunda, kopan uzuv, temiz bir naylon torbaya (buzdolabı torbası) konur. Ağzı bağlanır. Bir kova içine, iki ölçü buza bir ölçü su konulup, uzvun bulunduğu torba bu kovaya konur. Kopan uzvun direkt buzla teması önlenir. Üstüne adı yazılır ve yaralı ile aynı araçla hastaneye gönderilir. 6 saat içinde uygun şekilde ulaşmış uzuvların tutma ihtimali vardır.

Dişlerin kopması veya kırılması durumunda, ayrılan dişi, kişinin tükürüğü içinde veya soğuk süt içinde taşımak, yerine yerleştirilene kadar dişin canlı kalmasını sağlar.

Kazasız, mutlu yarınlar dilerim.

Uz.Dr. Ayşe Güney
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Mütehassısı