Bilgisayar Kullanmanın Sebep Olduğu Bazı Sağlık Sorunları ve Önleme Yöntemleri

Bu yazımızda, bilgisayar kullanırken hangi tür fiziksel rahatsızlıklarla karşılaşırız ve bilgisayar karşısında nelere dikkat etmeliyiz onları ele alacağız. Göz sorunları ve kas iskelet sistemi sorunları ana unsurlardır ki kas iskelet sisteminin detaylarına indiğimizde omurga, sırt, dirsek, el bileği ve parmaklarla ilgili sorunlarla karşılaşırız. Göz sorunların da ise görme bozuklukları başta gelir. Bununla birlikte göz ağrısı buna bağlı baş ağrısı, gözde kanlanma, kızarma da karşılaşılan sorunlar arasındadır. Şimdi bu 2 konuyu da ayrı ayrı ele alıyor olacağız:

GÖZ:  Bilgisayar kullanımı sırasında gözler bir çok etkene bağlı olarak az yada çok etkilenir. Bu etkenler arasında monitörün özelliği, kullanıcının pozisyonu ve var olan kırma kusuru için gözlük kullanıp kullanmaması, odanın aydınlatması, ekranda ki ışık yansımaları, kullanılan zemin ve karakter özellikleri sayılabilir. Bilgisayar kullanımına bağlı gözlerde yorgunluk, yanma hissi, kızarıklık, kaşıntı, sulanma, bulanık ya da çift görme gibi yakınmalar sıktır. İş yerinde yapılan bazı düzenlemelere kullanıcıların eğitimi ile bu sorunların bir kısmı önlenebilir.

Bilgisayar kullanırken kullanıcılar göz kapaklarını farkında olmadan daha az açıp kapatırlar (Ortalama dakikada 12 olan göz kırpma sayısı, bilgisayar kullanımı sırasında dakikada beşe kadar düşebilmekte, bu aşırı göz yakınmalarına yol açabilmektedir). Bilgisayar monitörlerinden yayılan negatif yüklü partiküller, insan bedeninde ve gözlerde negatif elektrik yükü oluşturarak havadaki pozitif yüklü toz parçacıklarını çekip gözlerde göz yangısı bağlı yakınmalara neden olabilmektedir.

Kırma kusuru olup da gözlük kullanmayan kişiler, görme ile ilgili sorunların yanı sıra ekrana olan uzaklığı koruyamadıklarından olumsuz etkilere daha çok maruz kalabilirler. Özellikle 40-50 ve üzeri yaşlardaki kişilerin, bilgisayar kullanırken 50-70 cm mesafeye göre düzenlenmiş gözlük kullanması gerekebilmektedir.

KAS İSKELET SİSTEMİ: Bilgisayar kullanımı çok az değişen bir duruşla, el bileği ve kol kaslarının benzer hareketleri yapmasını gerektiren bir uğraştır. Bu nedenle omurga, omuz, sırt, dirsek, el bileği ve parmaklara ilişkin rahatsızlıklar sık görülür. Karpal tünel sendromu, ulnar sinir tutulumu, lateral medial epikondilitis, DeQuervian tenosinovitis,myofasial boyun ağrısı TZT ile ilişkili başlıca rahatsızlıklardır.

Karpal tünel sendromu, bilgisayar kullanıcıları arasında sık görülen, medial sinir ve fleksor tendonların tutulumunu içeren ve önemli sonuçlar doğuran ağrılı bir durumdur. Nedenleri arasında genetik yatkınlık ve yaşam biçiminin önemli olduğu bilinmektedir.

Peki, hemen aklımıza bu şartlar altında bilgisayar kullanırken nelere dikkat etmemiz gerekir sorusu geliyor?  Cevabını ekteki gibi toparlayabiliriz:

İskoçya’da yapılan bir araştırmada, dimdik oturmanın kronik sırt ağrısına neden olduğu belirlenirken, doktorlar, omurgaya daha az baskı yapan geriye kaykılarak oturma pozisyonunu önerdiler.

Sırt ya da boyun ağrısı çekmemek için dik oturmak gerekir düşüncesi artık geçerliliğini yitiriyor. İskoçyalı ve Kanadalı bilim adamlarının yaptığı araştırmada 90 derecelik bir açıyla dimdik oturmanın omurgaya fazlasıyla baskı yaptığı belirlendi. Bilim adamlarına göre masa başında ya da bilgisayar karşısında en doğru oturma şekli hafif geriye yaslanarak yani 125 derece ve üzeri bir açıyla oturmak.

İşyerinde ya da evde zamanının büyük bölümünü oturarak geçirenlere bugüne kadar uzmanlar sırt ağrısı çekmemeleri için hep dik oturmalarını önerdi.

DOĞRU OTURMA ŞEKLİ:

İncelenen ilk oturma şekli 70 dereceden az bir açıyla yani öne doğru eğilerek oturmanın omurgayı nasıl etkilediği oldu. Bu şekilde oturanların sırtın en alt bölümündeki kasları ve tendonları fazlasıyla zorladığı belirlendi.

Omurgaya en fazla baskı yapan oturma şeklinin 90 derecelik açıyla yani dik oturmak olduğu belirlendi. Bu şekilde oturulduğunda omurgadaki diskler üzerinde büyük bir baskı oluştuğu görüldü.

Ancak ayaklar yere basarken geriye doğru yaslanarak yani 125 derece ve üzeri bir açıyla oturulduğunda omurganın, disklerin, kas ve tendonların çok daha rahat olduğu belirlendi. Bu şekilde oturulduğunda omurganın doğal yapısı olan S şekline en yakın halinde olduğu görüldü.

Chicago’da yapılan Kuzey Amerika Radyoloji Vakfı yıllık toplantılarında sunulan araştırma, İskoçya’nın Aberdeen kentindeki Woodend hastanesinde sırt ağrısı olmayan 22 gönüllü üzerinde yapıldı.

ALINACAK ÖNLEMLER ve TEDAVİ YOLLARI: Doğru oturma şekli ile zamanında mola verme sorunların temel çözümü olmaktadır.

1.Masa yüksekliği 65-70 cm. olmalıdır.

2.Yüksekliği ayarlanabilir, hareketli, sırtı bele uygun ve esnek bir ergonomik koltuk

3.Sandalye açısı 110 derece ve bel yastık destekli

4.Dizler 90 veya 110 derece açıda olmalıdır.

5.Köprücük kemikleri yere paralel olmalıdır.

6.Omuzlar rahat olmalıdır.

7.Omuzlar yuvarlar ve çene öne doğru çıkık olmamalıdır.

8.Dik oturulmuş olmamalıdır.

9.Kalçaların arka kısmı sandalyeye yaslanmış olmalıdır.

10.Ayaklar yere dümdüz durmalı yada bir ayak desteği üzerine konmalıdır

11.Kullanıcının Bilgisayara olan uzaklığı 50-70 cm olmalıdır

12.Baş dik olmalıdır.

13.Kollar yatay ve biraz yukarıda olmalıdır

14.Dirsek ve eller aynı çizgide olmalıdır

15.Bacakların üst kısmı yatay olmalıdır

16.Monitör göz hizasının biraz altında ve tam karşınızda olması gerekiyor.

17.Kollar Klavye için masaya uzatıldığında masaya değmeden 90 derecelik bir açıda olmalıdır. Ön kol ve bilek aynı çizgi üzerinde yere paralel olmalıdır.

18.Yazı yazarken ve parmakları tuşlara dokunurken kasmamalı ve yavaşça dokunmalıdır.

19.Fare sıkılmamalı, belli belirsiz bir biçimde tutularak düğmelerine fazla baskı uygulamadan basılmalıdır.

20.Ergonomik masa ve sandalye kullanılmalıdır.

SONUÇ: Her geçen gün yaşamımızda daha çok yer bulan bilgisayarlar, olumlu birçok katkının yanı sıra, bir kısım sağlık sorunlarına da neden olmaktadır. Bu sorunlar oldukça yaygın olarak görülmekte, önemli işgücüne ekonomik kayıplara neden olabilmektedir. Buna karşın yukarıda bahsedildiği gibi alınacak bazı önlemlerle önemli ölçüde bu sorunlar azaltılabilecektir.

KAYNAKÇA:

http://seset.ceit.metu.edu.tr/2011/12/bilgisayar-kullanimi-ve-saglik/

http://www.bilgikurdu.net/bilgisayar-kullanimi-ile-ilgili-saglik-sorunlari/

http://www.kamildemirtas.com/index.php?option=com_content&view=article&id=51:bilgisayar-kullanrken-doru-oturma-ekli&catid=47:bilgisayar-kullanma-modueler-program-eitimi&Itemid=66